Con·trol·ler (dem; controllers)
Iemand die in een onderneming het financiële beleid bepaalt of de directie daarover adviseert.

Controller

Een controller is verantwoordelijk voor het proces van planning en control binnen een organisatie. De controller ziet als bedrijfseconomisch onderzoeker toe op de efficiëntie en effectiviteit van de ondernomen activiteiten en adviseert de (financiële) leiding van het bedrijf.
De interne en externe informatievoorziening, administratieve organisatie / interne beheersing en het verbeteren van systemen, werkwijzen, procedures behoren tot zijn werkzaamheden. Hij verzorgt ook de begroting en soms de jaarrekening van de organisatie.
Soms valt de administratie rechtstreeks onder de controller, terwijl in andere gevallen de controller de afdeling planning en control aanstuurt en geen directe lijn met de administratie heeft. Vanuit het (brede) perspectief van interne beheersing komt het ook regelmatig voor dat controllers (ondersteunende) afdelingen als P&O, facilities en ICT aansturen.
Een controller kan lid zijn van een management team of als staffunctionaris zijn opgenomen in een stafafdeling. Doorgaans rapporteert de controller aan de financieel directeur.

Bij de Nederlandse rijksoverheid heeft elk departement een stafafdeling Financieel Economische Zaken (FEZ). De directeur FEZ is tevens de controller van deze organisatie. De controller toetst of de organisatie wel op verantwoorde wijze met de financiën en financiële regelgevingen omgaat. Naast de stafdirectie FEZ, kennen de departementen ook een, of een gedeelde, auditdienst. Deze dienst controleert de financiële processen op zo'n manier dat wanneer de Algemene Rekenkamer komt controleren, de afdeling een goedgekeurde interne accountantsverklaring kan laten zien. De controller richt zich meer op de beheersmatige zaken in tegenstelling tot de auditdienst, die zich vooral richt op controlerende werkzaamheden. Binnen intramurale instellingen wordt vaak gesproken over de HEAD: Hoofd Economische en Administratieve Dienst.

Controllersopleidingen zijn er op bachelor, master en post-initieel master niveau. De eerste post-initiële (toen nog postdoctorale) opleidingen zijn midden jaren 80 opgericht, zodat in de praktijk de ene controller een financieel-administratieve hbo-opleiding heeft gevolgd, terwijl een ander bedrijfseconoom, accountingmanager-controller (AC), registeraccountant (RA) of registercontroller (RC) is. Er bestaat ook een Post-HBO opleiding die opleidt tot Financial Controller (FC).

Het NIVE heeft een studieprogramma dat opleidt tot QC (Qualified Controller). Dit is de tweejarige opleiding HOFAM (Hoger Financieel en Administratief Management).